O Basilio της Salsa!

EN

Οι εκπομπές του Βασίλη Σταματίου έκαναν πολύ κόσμο να αγαπήσει τη Latin σκηνή. Στα ραδιοφωνικά μικρόφωνα και στην επιλογή των τραγουδιών, από το 1991, ήταν ο άνθρωπος που έβαλε το πρώτο λιθαράκι σε αυτό που σήμερα αποκαλούμε ελληνικό κοινό της Salsa.  Χωρίς υπερβολή.

Ήταν ανέλπιστη χαρά και απόλαυση να συνομιλούμε μαζί του για τη Salsa το παρελθόν και το μέλλον της.


Είναι η salsa δημιούργημα του Ηector Lavoe και του Willie Colón;

Η Salsa δεν είναι δημιούργημα ενός συγκεκριμένου ανθρώπου. Προϋπήρχε ρυθμολογικά από την Κούβα, και στη Νέα Υόρκη σιγά-σιγά σχηματοποιήθηκε με λίγο διαφορετικό τρόπο. Η ίδια προϋπάρχουσα βάση ακολούθησε ένα λίγο διαφορετικό δρόμο αισθητικά και μουσικολογικά, ενώ προστέθηκαν κάποια άλλα στοιχεία στη μίξη. Αυτό όμως, δεν έγινε ούτε μία συγκεκριμένη στιγμή ούτε από ένα συγκεκριμένο άτομο.

Ποιοι καλλιτέχνες συμμετείχαν σε αυτή τη διαδικασία;

Η Salsa δεν είναι μουσική αγνώστου πατρός, με την έννοια που είναι οι παραδοσιακές μουσικές, όπως τα δημοτικά. Είναι λαϊκή μουσική και έχει συγκεκριμένους πρωταγωνιστές. Είναι γνωστά τα ονόματα που συντέλεσαν στη διαμόρφωση της, όπως ο Eddie Palmieri, Willie Colón, Cheo Felicianο, Larry Harlow, Ray Barretto, Johnny Pacheco, Ismael Rivera κ.ά. Διαμόρφωσαν μία μουσική βασισμένη στη salsa της Κούβας από το ’60 και πριν, όπως επίσης και στη προ-salsa μουσική της Νέας Υόρκης, όπως το mambo, με πρωταγωνιστές τον Tito Puente, Tito Rodríguez, Machito κά.

Οι μέχρι τότε πρωταγωνιστές της μουσικής σκηνής της Νέας Υόρκης, την πολέμησαν ή την είδα συμπληρωματικά και παράλληλα με τη δική τους;

Ο Machito ήταν τεράστια φιγούρα της μουσικής και χαμηλών τόνων, δεν ύψωσε φωνή. Ο Tito Puente ήταν πληθωρική προσωπικότητα και απόλυτος στο θέμα της Salsa. Ήταν αρνητικός και ένα μέρος της στάσης τους αυτής οφειλόταν στο γεγονός ότι όταν η salsa έκανε το μεγάλο boom στις αρχές του ’70, το κοινό στράφηκε στους ηλιακά πιο νέους μουσικούς. Ο Tito Puente τότε ήταν σχεδόν  50 χρονών ενώ η νέα σκηνή αποτελείτο από 25χρονούς μουσικούς.

Βέβαια ο Puente είχε ένα δίκιο γιατί πολλοί από αυτούς τους νέους καλλιτέχνες ήταν μουσικά και τεχνικά κατώτερου επιπέδου από τους πιο παλιούς που ήταν πιο κοντά στην jazz και πιο άρτιοι μουσικά.

Όμως η Salsa ήταν μουσική του ghetto, είχε αυθορμητισμό και μία γοητεία και απευθύνθηκε στο κοινό του ’70 που χρειαζόταν μία αλλαγή.

Επομένως η Salsa πήρε στοιχεία από το Mambo. Τι κοινά και τι διαφορές έχουν;

To Mambo έχει ρίζες από την Κούβα αλλά εξελίχθηκε διαφορετικά και θα έλεγα με πιο ενδιαφέροντα τρόπο στη Νέα Υόρκη. Με το ένα πόδι πατούσε στην χορευτική jazz και με το άλλο πατούσε σε αυτό που θα λέγαμε πρόγονο της salsa.

Οι βασικές διαφορές του με τη Salsa είναι ότι, το Mambo απαιτεί μεγάλη ορχήστρα, τουλάχιστον 15 άτομα και είχε μία πολυτέλεια. Το άκουγες σε ωραίους χώρους, με κόσμο ωραία ντυμένο και μία άλλη αισθητική. Απευθυνόταν σε πιο ευρύ κοινό, λευκούς, μαύρους, φτωχούς και πλούσιους και  ήταν κυρίως instrumental μουσική ή πιο απλή στιχουργικά. Φυσικά είχε ωραίες ενορχηστρώσεις αλλά στο υπόλοιπο κομμάτι, τραγουδιστικά και στιχουργικά ήταν υποβαθμισμένο. Σημασία είχε η ορχήστρα και ο μαέστρος.

Το ’70 αυτά άλλαξαν καθώς το κοινό διαφοροποιήθηκε, η Νέα Υόρκη δεν ήταν η ίδια με αυτή του ’50, αλλά ούτε και  η δημογραφία της ίδιας της πόλης. Πολλοί από το κοινό ήταν δεύτερης γενιάς μετανάστες της Λατινικής Αμερικής, είχαν μετακινηθεί σε πιο περιθωριοποιημένες περιοχές όπως το Bronx και το Spanish Harlem και η salsa ήταν η underground σκηνή.

Επιπλέον, στη salsa άρχισε να αποκτά σημασία ο στίχος και ο τραγουδιστής. Ο στίχος πολλές φορές μετέφερε ένα κοινωνικό μήνυμα και  αυτό συντέλεσε στην επιτυχία της στη Λατινική Αμερική. Επομένως θα λέγαμε ότι η salsa είχε μια underground αισθητική επιστρέφοντας στην λατινοαμερικάνικη ταυτότητά της. Παράλληλα κάτι σημαντικό στην πορεία ήταν το γεγονός ότι έγινε η έκφραση της μουσικής των πόλεων. Γι’ αυτό και όπου ακούγεται είναι κυρίως στις πόλεις, στις φτωχές γειτονιές, τα ghettos και τα barrios.

1120 Caratulas De Salsa1 Collage III

Και πότε η Salsa έγινε παγκόσμια;

Υπάρχει το δημιουργικό μέρος, η μουσική, όπου η χρυσή εποχή ξεκίνησε το ’70 και τελείωσε τη δεκαετία το ’80 με μια αναζωπύρωση το ’90. Κάποια πράγματα οφείλονται και σε άλλους παράγοντες. Το ’70 υπήρξε η Fania Records που έφερε κοντά στον κοινό όλους αυτούς τους μουσικούς που συντέλεσαν στη δημιουργία αυτού που γνωρίζουμε σήμερα ως Salsa. Η πορεία αυτή έφθινε σταδιακά και μέχρι τα τέλη ’80, όπου τότε η RMM Records κατάφερε να συγκεντρώσει  δημοφιλείς νέους καλλιτέχνες όπως τον Marc Anthony αλλά και παλαιότερους όπως τη Celia Cruz χτίζοντας μία νέα αυτοκρατορία.

Και από την άλλη υπάρχει το χορευτικό μέρος  της salsa που έχει προκαλέσει μία αναπάντεχη αναβίωση.  Ξεκινάει από τα τέλη της δεκαετίας του ’90  μία παράλληλη πορεία σχεδόν ανεξάρτητη από  εξέλιξη της Salsa μουσικής σκηνής. Αρχικά με  μορφή hobby – μη λατινοαμερικάνων. Αυτό είναι πολύ σημαντικό γιατί το ενδιαφέρον για τη Salsa παραμένει  ζωντανό και σήμερα.

Δυστυχώς αυτό το ενδιαφέρον περιστρέφεται σχεδόν αποκλειστικά γύρω από την παλιά salsa με instrumental κομμάτια και εν μέρει είναι τεχνικό ενδιαφέρον από αυτούς που επιθυμούν να έχουν ένα μουσικό χαλί για το χορό. Και έτσι υποβαθμίζεται το στιχουργικό στοιχείο της μουσικής. Είναι μία οπτική της γενιάς του internet που ψάχνει μπιτάκια

Επιστρέφοντας στο σήμερα, γίνονται festivals και live;

Με δεδομένο ότι η δισκογραφική αγορά πλέον είναι νεκρή ως πηγή εσόδων για τους καλλιτέχνες, αυτό που κρατάει ζωντανή την salsa είναι το κύκλωμα των συναυλιών και των εμφανίσεων σε χορευτικά club, κυρίως στη Λατινική Αμερική, αλλά και στη Νέα Υόρκη και τώρα πια, και στην Ευρώπη.

Πού είναι σήμερα ευρέως διαδεδομένη η Salsa;

Στις χώρες που ευδοκιμεί η salsa είναι η Κολομβία, με σημαντικό και φανατικό κοινό, το Puerto Rico, η Βενεζουέλα, ο Παναμάς και το Περού. Επίσης υπάρχουν χώρες, όπως η Χιλή και το Μεξικό  που παραδοσιακά δεν άκουγαν σχεδόν καθόλου ενώ σήμερα διακρίνεται ένα σημαντικό μουσικό ρεύμα.

Ποιο θα έλεγες είναι το κοινό της Salsa;

Πιο παλιά γνώριζες αυτή τη μουσική συνήθως από ένα τυχαίο γεγονός, ένα φίλο ή ένα ταξίδι. Τώρα ο κόσμος τη γνωρίζει αποκλειστικά από το χορό. Βέβαια υπάρχει κοινό που αποκτά ψυχική σχέση με αυτή τη μουσική, αλλά συνήθως τη βλέπει ως ένα μέρος ενός menu που περιλαμβάνει και bachata, kizomba κ.ά.

Ένα άλλο στοιχείο είναι ότι το κοινό προέρχεται από σχολές χορού. Παλιά θα μάθαινες να χορεύεις μιμητικά, παρακολουθώντας πώς χορεύουν οι Λατινοαμερικάνοι που έρχονταν στα latin club, ενώ τώρα απαιτεί practice και τεχνική. Σε αυτό υπάρχει ευθύνη στους δασκάλους, γιατί ένας χορός με κλασικά κοινωνικά χαρακτηριστικά, μεταφράζεται ως ένα αποτέλεσμα προορισμένο για τη σκηνή. Το κοινό δεν φταίει, γιατί όλους μας ελκύει το φανταχτερό, αλλά αυτή η μουσική είναι φτιαγμένη για τον μέσο άνθρωπο. Άρα υπάρχει ένα χάσμα. Υπάρχει η σχέση με τον παρτενέρ και η σχέση με τη μουσική, αλλά ποτέ δεν είχε σχέση με τους άλλους – τους απ’ έξω, που μας κοιτάνε.

Θα μου άρεσε να είναι λίγο πιο ζυγισμένο όλο αυτό μεταξύ του μουσικού μέρους και του πολιτιστικού που σέρνει από πίσω του. Πρέπει να ακούς μουσική και ακόμα καλύτερα να ακούς τι λένε τα τραγούδια.

Σήμερα υπάρχουν νέοι σημαντικοί καλλιτέχνες;

Φυσικά υπάρχουν και νέοι μουσικοί και καλλιτέχνες, αλλά δεν θεωρείται πλέον νεανική μουσική, καθώς το κοινό της μεγαλώνει ηλικιακά και αντιμετωπίζεται σχεδόν ως ρετρό μουσική. Η Salsa μίλησε για τις ανησυχίες που υπήρχαν τότε. Οι νέοι καλλιτέχνες που εμφανίζονται τώρα δεν έχουν το «ειδικό βάρος» που είχαν οι παλιοί, εν μέρει γιατί έχουν αλλάξει οι συνθήκες και δεν υπάρχει αυτό το κοινωνικό ή μουσικό momentum.

Πλέον μπορεί ένας μουσικός να παρουσιάσει τη δουλειά του πιο εύκολα, αλλά είναι τόσο μεγάλο το πλήθος του συνολικού έργου, που δύσκολα θα καταφέρει να γίνει ευρέως γνωστό μέσω του ραδιοφώνου.

Γιατί η salsa δεν έχει άξια προβολή στα ΜΜΕ και αξιόλογη παρουσία στο ραδιόφωνο;

Στα ελληνικά μέσα δεν έχει σημαντική παρουσία γιατί δεν πραγματοποιούνται σημαντικά event. Δεν υπάρχει μεγάλη κίνηση από το αμιγώς καλλιτεχνικό κομμάτι. Πιο παλιά, το ’90 και το 2000 υπήρχαν και συγκροτήματα που έπαιζαν και δική τους μουσική. Τότε το Live ήταν πιο σημαντικό και ο κόσμος πήγαινε να δει συγκροτήματα με δικό τους ρεπερτόριο. Αλλά όταν δεν μπορεί να συντηρηθεί το live, δεν γίνονται παραγωγές ή αναφορές στα έντυπα.

Ποια θεωρείς μία σημαντική προσωπική σου στιγμή;

Κάποια Live που έχω δει, κάποιους ανθρώπους που έχω γνωρίσει. Ένα πράγμα που ήταν πολύ σημαντικό για μένα ήταν ότι παρακολούθησα Rubén Blades στο Puerto Rico, αλλά ξεχωρίζω και κάποιες στιγμές στις ραδιοφωνικές μου εκπομπές που ένιωσα ότι αυτό που κάνω έχει πραγματικά αξία και ότι αυτό το προσφέρω στο κοινό.

Αν θυμάσαι,με ποιο τραγούδι «ένιωσες» πρώτη φορά αυτή τη μουσική;

Θυμάμαι. Με τo «El Ratón» από τους Fania All Star.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Create a website or blog at WordPress.com

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: